Objaśnianie klientom eksperymentu z "kamienną twarzą" z nagrania Eda Tronicka
Autor materiału szkoleniowego: Eckhard Roediger
Myślę, że ten filmik jest już znany większości z was.
Sam eksperyment to nic nowego. Ciekawi nas to, jak go powiązać z modelem.
Rozpoczynamy od zwyczajnej interakcji między matką a dzieckiem.
Reagują na siebie nawzajem.
To obserwujemy w pierwszej części eksperymentu.
Ona wita dziecko a ono odpowiada jej tym samym.
Dziecko zaczyna wskazywać palcem na różne rzeczy w otoczeniu,
a matka stara się na to odpowiadać.
To pierwsza istotna interakcja.
Popatrzmy na dziecko. Jaką przyjmuje ono rolę,
np. kiedy wskazuje palcem na osobę z kamerą?
Pomogę wam.
Moim klientom daję do wyboru trzy role wzięte z modelu biologicznego.
Mamy pozycję dominującą - próba przeforsowania swoich potrzeb.
Mamy pozycję uległą -
- uleganie, w celu podtrzymania więzi.
A trzecią opcją jest unikanie - próba wyjścia z sytuacji.
Czyli wycofanie, unikanie.
Którą z tych trzech ról przyjmuje to dziecko, kiedy wskazuje na operatora?
Rolę dominującą.
Właśnie. Jest to pozycja aktywna, dominująca.
To niby szczegół, ale pracując z parami, mówię im,
aby unikali myślenia czarno-białego,
aby widzieli raczej cały wymiar biegunowości.
Nawet jeśli przyjmę przyjazną rolę aktywną, to nadal będzie ona aktywna,
nadal będzie po stronie czerwonej.
Strona czerwona nie zaczyna się od krzyku.
Czerwień to podjęcie inicjatywy, obranie roli aktywnej.
To próba przeforsowania tego, co moje.
Jest to całe spektrum.
Część "różowa" zaczyna się w momencie przejęcia inicjatywy, uaktywnienia się,
a gdzieś po drodze zaczynamy więcej nakazywać i wymagać.
Natomiast na skrajnym końcu jest dominacja w postaci zastraszania.
Tak więc dziecko po prostu przejmuje nieco prowadzenie. Uaktywnia się.
Matkę poproszono, aby podążała za dzieckiem i to właśnie robi.
Przyjmuje rolę przeciwną - uległą.
Strona niebieska, uległa, zaczyna się od przyjaznej współpracy
lub oferowania czegoś od siebie, co w efekcie prowadzi do poświęcenia się.
Tak wygląda wymiar przechodzący od jasno- do ciemnoniebieskiego.
Bycie współpracującym, oferowanie czegoś, a w rezultacie poświęcanie się.
W następnej sekwencji nastąpi odwrócenie porządku.
Teraz matka przyjmuje rolę aktywną.
Czego oczekuje matka, kiedy się aktywizuje, zaczyna łaskotać dziecko w stopę?
Czego ona wtedy oczekuje od dziecka? Co ono ma zrobić?
Zatem teraz aktywizuje się matka,
a dziecko, kiedy uśmiecha się do matki, przechodzi na stronę niebieską.
Bo na nią reaguje.
To ważny element do przedstawienia parze w terapii:
Nie chodzi o ekstremum, lecz o inklinację:
o przechylanie się bardziej na nogę czerwoną lub bardziej na niebieską.
Najlepiej, jeśli jest to wzajemne.
Wtedy role przyjmowane przez partnerów stają się wymienne.
Tak wygląda gra w udaną sytuację życiową.
Bo wszyscy są zadowoleni.
Popatrzcie na tych dwoje: i matka, i dziecko są zadowoleni.
I na tym właśnie polega udany związek:
przewodzenie i podążanie w sposób łagodny i wymienny.
To wszyscy lubimy.
Nie chodzi zatem o sztywność, lecz elastyczność,
balansowanie między braniem a dawaniem, przewodzeniem a podążaniem
mówieniem a słuchaniem,
przerywaniem a przepraszaniem.
To właśnie robimy przez całe życie.
Utrzymujemy równowagę w sytuacjach interpersonalnych
w sposób elastyczny i rezonujący.
Tak długo, jak będziemy współbrzmieć z drugą osobą, zachowamy elastyczność
i będziemy reagować na drugą osobę, odpowiadać jej, będzie dobrze.
Kiedy popełniasz błąd, nadepniesz komuś na odcisk,
przepraszasz, a on mówi: "No dobra, nie rób tak więcej".
A ty na to: "Jasne, nigdy więcej!".
I to jest OK. Nie powstaje problem.
Jeśli natychmiast naprawiasz sytuację,
jeśli dostajesz sygnał, że przesadziłeś z dominacją,
i przepraszasz (noga niebieska), wszystko zostaje naprawione w kilka sekund.
Tak zachowują się pary w dobrych związkach.
Słyszą sygnały drugiej osoby i odpowiadają na nie.
To dobra okazja, żeby odnieść się do komentarza Vivien (?).
W tym nagraniu jest coś, co mi się bardzo podoba.
Macie rację - wszystkie wypaczenia, które przysparzają nam cierpienia
doświadczenia z całego życia,
które zmieniają lub wypaczają nasz układ podstawowy...
To nagranie pokazuje układ pierwotny.
Staram się pokazać klientom, że to do niego chcemy wrócić.
Interakcja między parą zakochanych w sobie osób
niewiele się różni od tego, co widać na tym nagraniu.
Właśnie dlatego rezonuje ono z każdym, kto je ogląda.
Pokazuje ono jakby punkt odniesienia do wzorca pozytywnej interakcji.
Eksperyment zaczyna się w drugiej części nagrania.
Do tego jest przyzwyczajone.
Teraz matka została poproszona, aby nie odpowiadała na komunikaty dziecka.
Dziecko...
W tym momencie przedstawiamy parze pięć podstawowych emocji
według koncepcji Ekmana.
Radość, czy też szczęście, widzieliśmy w pierwszej części nagrania,
gdzie zarówno matka, jak i dziecko, byli szczęśliwi, zadowoleni.
Zatem, jeśli w relacji występuje współbrzmienie emocjonalne
a potrzeby zostają zaspokojone,
czujemy się szczęśliwi lub zadowoleni.
Tak więc pierwszą emocję - pozytywną - już widzieliśmy.
Zostały jeszcze cztery negatywne emocje,
mianowicie: strach, smutek,
do tego emocja, którą Ekman nazwał wstrętem,
Ale ja to łagodzę i nazywam irytacją,
ponieważ wstręt jest emocją trudną do zakomunikowania w parze.
Wolę nazywać tę emocję łagodniej, czyli irytacją.
Do tego jeszcze złość - to są cztery podstawowe negatywne emocje.
Dla ułatwienia łączę je po dwie.
Nazywam je stroną wrażlwą - smutną lub lękliwą -
oraz stroną bardziej zaktywizowaną, czyli zirytowaną lub rozzłoszczoną.
To są dwie pary - i znowu mamy biegunowość.
Pytam ich, czy reakcja dziecka jest bardziej po stronie wrażliwej -
czyli strach lub smutek,
czy bardziej po stronie zaktywizowanej - irytacja lub złość.
Jaka jest wasza odpowiedź? Co wyczytujecie z twarzy dziecka?
Raczej lękowość. Jak sami widzicie,
kiedy dajecie klientom dwie możliwości, o wiele łatwiej im którąś wybrać.
I nadal czują się na tyle kompetentni, by dokonać wyboru.
Wszyscy się chyba zgodzimy, że to reakcja bardziej po stronie niebieskiej, wrażliwej.
Druga część, jaką przedstawiam w tym momencie,
to pytanie: jak długo, zanim dziecko zareaguje?
Natychmiast.
200 milisekund.
To emocja prekognitywna.
Emocje podstawowe są emocjami prekognitywnymi.
Ich funkcją jest sygnalizowanie czegoś naszemu umysłowi.
Taka jest misja emocji podstawowych.
Aktywizacja strony wrażliwej, odczuwanie głównie strachu, może smutku,
wskazuje na to, że niezaspokojona pozostaje nasza potrzeba przywiązania.
Sygnał brzmi: "Twoja matka nie odpowiada. Uważaj".
"Twoja potrzeba przywiązania może zostać sfrustrowana. Zrób coś".
Taka jest misja strachu: skłonienie nas do większej kooperacji.
Możemy go nazywać strachem konstruktywnym.
Kiedy czujemy lęk, nieco bardziej otwieramy się na drugą osobę.
Zaczynamy nieco chętniej współpracować.
Kiedy czujemy złość, impulsem staje się aktywizacja i przeforsowanie tego, co moje.
To jest przeciwny biegun.
To jest konstruktywna część złości według Lesliego Greenberga.
Mówi on, że moc złości pozwala nam realizować potrzebę asertywności -
w ramach zachowania nakierowanego na bieguny przywiązanie-asertywność.
Czy to ma dla was sens?
Zatem tym się właśnie zajmujemy.
Mamy tu zagrożenie przywiązania - twarz matki jest kamienna, nieruchoma.
Reakcja dziecka nacechowana jest lękiem.
Teraz nadchodzi trzecia część.
Była frustracja potrzeby, emocja, a teraz będzie działanie, czyli zachowanie.
Jak sądzicie, co zrobi teraz dziecko, motywowane tą emocją?
Dziecko reaguje "na miło, na grzecznie".
Dziecko bardzo szybko się orientuje.
Robi wszystko, co potrafi, aby odzyskać matkę.
Uśmiecha się do niej.
Wskazuje palcem, bo przyzwyczaiło się, że matka patrzy tam, gdzie ono wskazuje.
Kluczowe jest to, że dziecko się jeszcze nie zaktywizowało.
Układ współczulny się jeszcze nie zaktywizował. Dziecko nadal jest spokojne.
To jest bardzo miękki sposób na odnowienie kontaktu z partnerem.
Wystarczy powiedzieć: "Hej, jestem tu".
"Coś jest nie tak. Naprawmy to".
Notabene: tak właśnie postępuje kochająca się para.
Jeśli nadal trwa faza miesiąca miodowego
i partner nie odpowiada na wołanie o przyjście na obiad,
co robimy?
Kiedy interakcja oparta jest na zaufaniu, reagujecie "na miło".
Dlatego, że chodzi tu o zaufanie, a nie o kontrolę.
Dziecko zachowuje się w ten sposób, bo jest zdrowe, ma bezpieczny styl przywiązania.
To dobry sposób na odnowienie kontaktu, więzi - na miękko.
Delikatnie pukamy jeszcze raz: "Hej, jestem tu".
Gdyby matka na to odpowiedziała, wszystko byłoby okej.
Nie wystąpiłaby żadna trauma.
Wszystko byłoby dobrze - i to najlepszy sposób na naprawę.
I właśnie to mówię parze w moim gabinecie.
Z perspektywy etiologicznej
jest to najlepsze, co grupa ludzi może zrobić i jak może pracować:
używać funkcji mentalizacji, szybkiego sprawdzania reakcji,
aby odnawiać kontakt, więź w grupie.
Bo grupa, która potrafi rozwiązywać takie irytacje szybko, na miękko, bez konfliktów
oszczędza energię. Nie potrzebuje tak dużo pożywienia.
To dlatego, że pozostają w stanie przywspółczulnym -
najbardziej ekonomicznym stanie ludzkiego organizmu.
Kiedy popadamy w stan współczulny, potrzebujemy energii, glukozy
wydziela się kortyzol - a to zużywa energię.
Wyobraźcie sobie grupę osób z epoki kamienia.
Późną zimą/wczesną wiosną
ci, którzy są w stanie pozostać w stanie przywspółczulnym,
będą mieli więcej pożywienia.
A ci, którzy ciągle walczą (w stanie współczulnym)
zużyją swoje zapasy i zostaną z niczym - umrą z głodu.
Dlatego jestem zdania, że jesteśmy potomkami ludzi,
którzy byli w stanie utrzymać aktywację układu współwczulnego na niskim poziomie,
i skutecznie nawiązywać kontakt z innymi w sposób przywspółczulny.
Dobrze działamy zespołowo.
To dlatego przetrwaliśmy.
To jest nasz tryb domyślny.
I to właśnie robi dziecko na nagraniu.
Jest to jednak tylko jeden ze sposobów.
Matka nadal nie reaguje, nie odpowiada.
Dziecko ma zatem plan B, który podyktowany jest biologią.
Wszyscy wiemy, co się stanie. Teraz emocje dziecka się zmienią.
Zachęcam do dokładnego przyjrzenia się tej zmianie w emocjach.
Emocja zmienia się w smutek...
a teraz robi się coraz bardziej zirytowane.
Dziecko wydaje z siebie piskliwy dźwięk skierowany do matki,
jakby mówiło: "No weź, czemu nie robimy już tak, jak wcześniej"?
Zobaczyliście zmianę.
Zobaczyliście, jak zaczyna się ruch.
Włącza się układ współczulny, dziecko się aktywizuje
I teraz potrzebuje do tego energii.
Jednak skierowanie się w stronę złości okazuje się pomocne,
ponieważ, jak widzieliście,
dziecko jest teraz w stanie krzyczeć.
Wróćmy tu do epoki kamienia.
Wyobraźcie sobie, że idziecie przez łąkę jako ostatnia osoba w grupie.
Potykacie się, upadacie, wasza grupa nadal maszeruje, oddala się.
Mówicie: "Hej, upadłem, możecie chwilę poczekać?".
Ale oni was nie słyszą.
Czego teraz potrzebujecie, jeśli chcecie przeżyć?
Pobudzenia współczulnego.
Właśnie! Potrzebujecie siły, energii, aby krzyknąć: "Hej, zatrzymajcie się!".
Ten plan B, ta opcja działania "na twardo", gdy "na miękko" się nie sprawdza,
w znaczny sposób poszerza nasz zakres interwencji.
To też jest potrzebne, aby przetrwać:
umiejętność przejścia w stan siły, aby walczyć o swoje potrzeby
o asertywność, o kontrolę, o to, co moje.
A to wszystko po to, żeby zadbać o to, aby w razie potrzeby mieć plan B.
To jest dla nas korzystne.
Nie możemy jednak działać w ten sposób zbyt długo, bo pojawi się problem energii.
Jak wykazał Porges,
gałąź grzbietowa nerwu błędnego pomaga nam...
A nie! To brzuszna część. Pomaga nam ona ochłonąć.
Objawem dojrzałości jest umiejętność szybkiego ochłonięcia.
No dobrze.
Przy okazji: w drugiej części eksperymentu dziecko wydało taki odgłos...
W ten właśnie sposób wołamy do naszych partnerów po 10 latach,
kiedy nie jesteśmy już zakochani.
Wołacie partnera na obiad, on/ona nie przychodzi
i wy na to: "Nie możesz przyjść od razu, kiedy ciebie wołam?!".
Tak to wygląda w przypadku pary.
Można pokazać to klientom, aby im unaocznić, że stają się wobec siebie bardziej szorstcy,
i nie jest złym pomysłem, żeby zwracać się do siebie nieco bardziej uprzejmie,
jak na początku.
To był plan B:
Jeśli nie działa na miękko, działaj na twardo.
Ale matka nadal nie reaguje! Przy okazji: kolejna ważna rzecz.
Możecie pokazać zmianę z pierwotnego strachu na wtórną złość.
To właśnie Les Greenberg opisuje jako emocje pierwotne i wtórne.
Tak wygląda historia wtórnych kompensacyjnych zaburzeń osobowości.
Osoby narcystyczne, histrioniczne, kontrolujące,
mają podstawową wrażliwość,
ale uczą się kompensować schemat podatności na zranienie
za pomocą zachowania bardziej dominującego.
Dlatego jest tak ważne, aby pokazać tę część nagrania
osobom narcystycznym, nadkompensującym, nadmiernie kontrolującym,
aby zobaczyły, jak przechodzą ze stanu ofiary w bardziej atakujący.
Jest to ogromnie pomocne,
ponieważ nie mówicie im tego wprost - pokazuje im to owo nagranie.
Uzyskujemy wspólną perspektywę: oglądacie filmik razem z nimi
i oni sami obserwują tę zmianę, wystarczy im ją pokazać.
"Widzicie, co się wydarzyło?"
"Dziecko zaczęło odczuwać niepokój,
a potem ujawniła się druga warstwa: wtórna złość,
która przykryła strach, i dziecko stało się bardziej aktywne, asertywne.
A osoby narcystyczne zapomniały o swoim strachu.
Dlatego jest to świetny punkt wyjścia do empatycznej konfrontacji,
dzięki której usłyszą: "Widzę twoją złość, a teraz twoją irytację".
A co się za tym kryje? Co pozostaje w tle?
Może gdzieś w cieniu kryje się jeszcze jakaś część ciebie, która się nie złości?
Która ma inne potrzeby? Która odczuwa inne emocje?
Można tu dodać jeszcze jedno krzesło.
Łatwo jest uzyskać dostęp do tej części, kiedy przedstawiamy oba stany emocjonalne
i nie fiksujemy się na żadnym z nich.
Dobrze. Teraz, niestety, matka nie wzmacnia narcystycznej strony dziecka,
co miałoby miejsce, gdyby zareagowała teraz,
i jest to kolejna rzecz, jaką możecie im pokazać.
Gdyby matka teraz zareagowała, dziecko nauczyłoby się takiego zachowania.
I zwykle właśnie w ten sposób uczyły się swojego zachowania
klienci z osobowością narcystyczną kompenacyjną.
Właśnie w ten sposób wzmacniano ich zachowania dominująco-kompensacyjne.
Matce nie wolno tu jednak reagować. Stąd opcja trzecia - plan C.
Przez te dwie minuty, kiedy dziecko nie uzyskuje normalnej reakcji ze strony matki
reaguje ono emocjami negatywnymi, odwraca się...
To właśnie trzecia opcja. Dziecko się odwraca.
Zdajecie sobie sprawię, na co patrzy dziecko?
Na kamerzystę.
Bo za kamerą jest przecież kamerzysta.
Klientom mówicie w tym momencie: "To punkt wyjścia do romansu".
"Jeśli twoje potrzeby nie są zaspakajane wewnątrz związku,
masz ochotę się odwrócić i sprawdzić, czy zaspokoi je ktoś inny".
To normalna reakcja fizjologiczna:
zadbanie o siebie w przypadku niezaspokojonych potrzeb.
To jest część samokojąca.
Niestety, kamerzyście nie wolno reagować.
Teraz zbliżamy się do obserwacji poczynionej przez Agatę.
Plan D.
Dziecko może też stracić kontrolę nad swoją pozą i gestykulacją,
co powodowane jest doświadczanym przez nie stresem.
To jest chwila formowania się odciętego obrońcy,
wyłączenia, zamrożenia.
Cztery kroki w modelu zwierzęcym Cannona
to po pierwsze uległość - pierwsza próba;
druga próba - dominacja; walka;
następnie ucieczka, a teraz mamy etap zamrożenia,
czyli zamarcie, dysocjację, wyłączenie.
Oczywiście jest to najgorszy z możliwych wyborów,
dlatego nieprzypadkowo jest ostatni.
To właśnie pozostało dziecku:
jeśli nie zadziałało nic innego, spróbuj się wyłączyć.
To jest jednak punkt wyjścia do depresji, lęku -
wszystkich "złych" objawów osi I, mających swoje źródło w odcięciu się.
Parze w gabinecie możecie zadać pytanie: "Co czujesz, patrząc na to dziecko?".
Jak myślicie, co odpowiedzą?
Oczywiście, że czują współczucie!
Tak, jak powiedziałaś, Mary, wszyscy współczujemy tym małym dziwakom.
To właśnie trzeba mieć także dla swojego partnera.
Jeśli nauczysz się rozumieć,
że za tą arogancką, dominującą fasadą
nadal kryje się część wrażliwa, podatna na zranienie, tryb małego dziecka...
Bo w środku jest właśnie to: tryb dziecka.
Jeśli uświadomisz sobie, że w tle jest to dziecko,
bądź dla niego miły, dbaj o nie, twórz z nim więź.
Ono nie gryzie, nie jest złe.
To biedna, wrażliwa część kryjąca się w każdym z nas -
bo wszyscy się tacy urodziliśmy.
Jesteśmy tacy sami.
To jest budowanie bazy pod troskę w terapii, na bardzo wczesnym etapie.
Wszyscy, nawet mężczyźni, współczują temu dziecku.
Jeśli nie, to jest bardzo zły znak.
Wtedy macie do czynienia z osobą autystyczną lub bardzo pozamykaną,
która potrzebuje sesji indywidualnych, żeby się otworzyć.
To jest bardzo wyraźny wskażnik,
pokazujący, jakimi pokładami współczucia i jakimi umiejętnościami mentalizacji
dysponuje obserwator.
To jest jak papierek lakmusowy dla współczucia:
jeśli nie czujesz nic, obserwując to dziecko, to nie ma dla ciebie ratunku.
No, prawie. Ale jeszcze długa droga przed tobą.
I to pod górkę.
A teraz, na koniec, mamy najbardziej niesamowity etap.
Zostało jeszcze 15 sekund.
Przechodzimy do trzeciej części.
Mamy tu do zinterpretowania dwie kwestie.
Pierwsza: co robi matka?
Którą przyjmuje teraz rolę?
To trochę rola dominująca, bo jej zachowanie jest właśnie takie.
Chwyta dziecko za rączki, otwiera je siłą, bez uzyskania zgody,
i przyjmuje rolę bardzo aktywną.
Jest tu "czerwona", ale rdzeń ma "niebieski".
Widać, że kierują nią dobre intencje.
Ale jest bardzo, bardzo aktywna.
Pierwsza interpretacja:
czy widzisz siebie jako dobrego terapeutę w kwestii powtórnego rodzicielstwa,
kiedy pracujesz z klientem z odciętym obrońcą?
Myślę, że to w zasadzie legitymizacja, o której mówi Jeb (Kinnison).
Mówi on: "kiedy mamy dziecko lub klienta w trybie odciętego obrońcy,
osobę głęboko rozczarowaną,
począwszy od stanu "wyłączenia", który widzieliśmy wcześniej,
kiedy osoba jest nadal wycofana, "za murem",
głęboko sfrustrowana przez inne osoby,
wówczas musimy przyjąć bardzo aktywną postawę,
aby się przebić przez te mury obronne.
W ten czy inny sposób - można dyskutować o szczegółach.
To nagranie daje nam do tego legitymizację.
To była część pierwsza.
A jeśli chodzi o część drugą: spójrzcie na dziecko.
Jak ono reaguje?
Wcale.
Jeśli zatem klient nie reaguje na nasze wysiłki w kwestii powtórzonego rodzicielstwa
terapeuta potrzebuje planu B
w celu przeprowadzenia empatycznej konfrontacji,
próby ominięcia muru w inny sposób.
Można na przykład wstać razem
i z pozycji obserwatora w trybie Zdrowego Dorosłego omówić sytuację na dole,
starając się w inny sposób dotrzeć do strony wrażliwej, współczującej,
emocjonalnej, skrywającej się za murem.
My, terapeuci, musimy zachować elastyczność,
abyśmy potrafili uniknąć utknięcia w miejscu,
kiedy jesteśmy aktywni w roli powtórnego rodzicielstwa, a klient oporuje.
Na takie przypadki sami potrzebujemy planu B lub C.
A to dlatego, że decyzja o poddaniu się i ponowieniu więzi leży w głowie klienta.
Podobnie jest w przypadku klientów depresyjnych, w terapii indywidualnej,
a także w przypadku zdradzonych partnerów.
W tym przypadku to matka zdradziła - bo to ona opuściła dziecko -
po czym wraca i mówi: "Hej, już jestem!",
"Robię wszystko, co mogę. A ty co robisz?".
Na co zdradzony partner odpowiada: "Tak, ale nie mogę ci przebaczyć".
"Bardzo mnie zraniłaś. Przykro mi, ale jak mógłbym ci ponownie zaufać?"
I na tym polega problem.
Klientom, którzy przyszli do mnie z problemem zdrady lub romansu,
pokazuję to nagranie i mówię:
"Teraz twój partner nie może zrobić nic więcej, niż tu być.
W przeszłości popełnił błędy, tak.
Jednak jeśli jest tutaj teraz, w pełni obecny, chce odnowić więź,
to nie może zrobić nic więcej.
Moc jest w twoich rękach. Jeśli nie dasz związkowi szansy,
pod względem emocjonalnym, to nie dojdzie do waszego połączenia.
Zależy to od ciebie.
I do ciebie należy wybór: zaufać ponownie lub zachować kontrolę.
Jeśli zostaniesz na "czerwonej nodze" - odcięty, kontrolujący, podejrzliwy -
nie będzie mogła zaistnieć więź emocjonalna.
Dlatego, że ją powstrzymujesz.
To nie twoja "wina", ale twoja odpowiedzialność,
bo tylko ty możesz zmienić tę sytuację.
Twój partner nic tu nie zdziała.
Ta część tego nagrania jest świetna.
Niestety, dziecko sygnalizuje, że jest OK.
Ponownie daje się odczuć ulgę.
Osobom oglądającym to nagranie udziela się uczucie towarzyszące odnowieniu więzi.
Oglądanie tego na nagraniu jest wzruszające.
OK, a zatem...
Teraz wróćmy do Karty Konfliktu Cyklu Trybów.
Zostało jeszcze 5 minut, może będziemy jeszcze musieli omówić to później.
Widzicie tu łańcuch trybów,
które oglądaliśmy po kolei na nagraniu.
Przypomina to reakcję łańcuchową: jeden tryb za drugim.
A teraz przełóżmy to na model "dwunożny".
Mamy tu... potrzebę przywiązania.
To jest poziom potrzeb.
Widzimy biegunowość: otwarcie na innych,
myślenie w kategorii "my", jak to ujął Dan Siegel.
a także stan parasympatyczny, stronę pro-społeczną.
Można tu wymienić wiele cech orientacji "niebieskiej".
Po drugiej stronie jest orientacja czerwona -
bardziej egocentryczna, nakierowana na "Ja", po stronie ego.
To wszystko jest ok, ponieważ jest potrzebne do autonomii, do kontroli.
Noga niebieska nie jest lepsza od czerwonej. Chodzi o równowagę.
To jest pierwsza warstwa - poziom potrzeb.
Frustracja potrzeb prowadzi do uruchomienia się podstawowych emocji.
Tu mamy wstręt.
Na trzecim poziomie jest zachowanie w modelu zwierzęcym:
pomiędzy dominacją, uległością a odłączaniem się czy też wycofywaniem.
To są dwie trajektorie: potrzeba, emocja, działanie.
Jest to oczywiście korygowane przez tryby krytyczne,
które odzywają się w całym procesie.
Zasadniczo jednak motywacje emocjonalne to: frustracja potrzeb, emocje, zachowanie.
A na samej górze jest tryb Zdrowego Dorosłego,
który stara się utrzymać wszystko w całości, w lepszej równowadze.
Dan Siegel stworzył termin stanu MJa,
w którym równoważymy "Ja" i "My".
Podoba mi się ten termin, dlatego go tu użyłem.
Podoba mi się idea łączenia tych biegunów w jedno.
Przejdźmy do Mapy Trybów.
Mamy tu dwa bieguny odnoszące się do strony wrażliwej.
W przypadku strachu i sfrustrowanej potrzeby przywiązania
mamy reakcję Dziecka Rozzłoszczonego
w następstwie sfrustrowania asertywności.
Można wskazać na moment zmiany pierwotnego lęku na wtórną złość.
Jest też spektrum czterech trybów radzenia sobie.
Najpierw pojawia się reakcja Uległego Poddanego.
Jest też wtórna Nadmierna Kompensacja,
Odcięty Samoukoiciel, Odcięty Obrońca.
To są cztery typowe reakcje, które widać na nagraniu.
Na górze mamy zintegrowaną wersję tych biegunów.
Uległość zmienia się w kooperację - zostaje stonowana do kooperacji.
Nadkompensacja zostaje stonowana do wytrwałości
lub do stanowczego zajmowania stanowiska, aby nie dać się z niego zepchnąć.
Mamy też Dezidentyfikację, Odpuszczanie.
Odłączanie tożsamości, odcinanie się, ale w dobrym tego słowa znaczeniu -
nie po to, żeby odciąć się od emocji, tylko żeby dać im odpłynąć.
Jest to zdrowe dystansowanie się.
Mamy też Dbanie o siebie, Współczucie do siebie
jako dorosły sposób radzenia sobie z impulsami samokojenia.
Mamy tu dwubiegunowość "eksternalizacja a internalizacja"
zwizualizowaną przez kolory niebieski i czerwony jako dwa bieguny.
Mamy też wersję zintegrowaną, która pokazuje,
jak osoba dorosła rozgrywa to w sposób bardziej umiarkowany, elastyczny,
i zrównoważony, uwzględniając potrzeby swoje i drugiej osoby.
Taki jest zamysł Mapy Trybów z modelem dwunożnym
i nagraniem stanowiącym łączoną perspektywę do zrozumienia
na poziomie emocji, jak przebiegają te procesy,
jak próbuje balansować między nimi dziecko. W taki sposób umieszczamy je na mapie.
I to właśnie uwielbiam w tej mapie.
Wprowadza do pracy element emocjonalny, do którego zawsze można się odnieść,
powiedzieć: "A pamiętasz tamto nagranie?".
I klienci od razu widzą je w myślach.
Bez względu na to, w jakim są stanie, można im pomóc nieco się przybliżyć
do punktu odniesienia wypracowanego na podstawie nagrania.
Na pierwszej sesji zaczynam od ustalenia ram ich cyklu trybów,
a na drugiej mówię, że chciałbym coś dodać: pokazać, jak w zasadzie wygląda interakcja,
jak jesteśmy zaprogramowani.
Czasem robię to dopiero na trzeciej sesji, zależnie od ilości materiału do ogarnięcia,
od tego, jak trudno go uporządkować i jak trudno nawiązać kontakt.
Jednak najpóźniej na trzeciej sesji.
To zmienia atmosferę.
Jest to niesamowicie pomocne.
Bo to nie ty im coś mówisz, tylko nagranie.
A ludzie wierzą w filmy.
Tak, jak mówiła Mary. Jest XXI wiek.
Oni bardziej wierzą filmom niż temu, co ty powiesz.
To nagranie może zatem wzmocnić autorytet terapeuty.
Dziękuję za zainteresowanie. Do zobaczenia!
Dziękuję Edwardowi Tronickowi za stworzenie tego genialnego nagrania.
Dziękuję grupie warsztatowej ISST-Couples za szansę zaprezentowania
niniejszego wprowadzenia podczas spotkania w marcu 2021 r.
Więcej informacji na stronie Eckharda Roedigera: www.schematherapy-roediger.org